ШТО ИЗЛЕЗЕ PAH ПЕЛИВАН – лирска песна
Што излезе ран пеливан, што распушти ортомите, од сарајот до бунарот; што е живо се излезе, кадан Мина не излезе;
Лирските песни од Мариово претставуваат богат израз на чувствата, мислите и животните искуства на народот. Во нив се испреплетуваат љубовта, тагата, копнежот, радоста, семејниот живот, печалбарството и секојдневните случувања што го обликувале животот во овој крај. Преку едноставни, но длабоко емотивни стихови, мариовци ги пренесувале своите најискрени чувства и животни приказни.
Што излезе ран пеливан, што распушти ортомите, од сарајот до бунарот; што е живо се излезе, кадан Мина не излезе;
Ајте со здравје момчиња година да не седете, како е шума на есен, така сне ние без васка.
Жалајте не мајки и млади невести, та што не пуштивте многу надалеку, многу надалеку,
Малечок Ѓорѓи грозничав, мајка му вели говори:-Оди си Ѓорѓи в планина, нека те мечка изеде!
Лаѓаре море бродаре, од како петли пееја колку ѓемии минаа, дали не мина мој Стојан?
Стојане луда делијо, не кревај стапо на рамо, не носи весо над око, не пули моме под око, не врти стадо крај село;
Овчар страга гради, ем си луто колне: – Стадо, силно стадо, да би испукало, да би истрескало,
Бела Неда платно беле на реката на лаката, кај што врват овчарите. Заврвоа доврвоа млади Стојан најодѕади:
Маро месечино, ај влези си дома, запали борина, просвети пондила; ај земи си узда,
Мало моме цвеќе брало, кај што брало запалало; ми удрило на овчари, на овчари беглинички.Меѓу двајца ноќевало, меѓу Дима меѓу Пеја.
Врне грме в планината, кај младите јаловари.-Нека грме, Недо ќерко, што те гајле тебе јаде,
Заблејало силно стадо среде трло овчарово:– Ај пушти ме, млад Стојане, по рудини по голини!
Киниса моме на вода; темни ми магли паднаја; моме патишта загреши, фатило моме планина, кај Димковото бачило.
Стана малка Стана, поканила Стана триесет стригари, и три мали моми, руната да берат.
Недо, бела Недо, бела перуниго, не стој на бел камен, каменот белее,
Невесто око калешо, качи се горе на чардак пули се долу на поле; овчар со овци идеше со шарен кавал свиреше,
Заплакало силно стадо:-Леле, леле, млад овчаре, што ти текна да се жениш среде зима коложега, кому мене ме оставаш?
Киниса Стојан, киниса, со руди овни кановни, во Солун да ги продава, поскапа цена да сака.
Ситна ми роса зароси, овчар девојка мамеше: – Ела девојко кај мене, под мојта бела ресачка,
Овчар бога моле: – Боже, мили боже, што не сонце зајде, што не мракот падне, моме да замраче долу под селото, близу до трлото, до нашата страга!
Димо каци товараше, на мајка му нарачваше: – Мале мајко, старо мајко, учи карај твојте ќерки,
-Ај пушти ме, Марко брате, дома да си одам,ужина да земам, вода да донесам!
Солунскиот ага аргати береше, мало старо враќа, средно доба бере.
Останало Ѓуро сиромавче, сиромавче Ѓуро, ем без мајка ем без мајка, Ѓуро, ем без татко, па сам, Ѓуро, чарето си нашло.
Плачи Недо да плачеме, како ќе се разделиме ти од мене јас од тебе. Јас ќе одам Шар-планина со дробните шилежиња.
Угреала Каља, бела месечина, во бегови дворје. Бегот вечераше, Каља простум стои.
Мино ле киско ле доста се лагавме ај да се земеме! -Турчине, шејтане,
Жнала Јова, жнала, на врв на планина, на Голема Нива, на бела пченица, со помали девер.
Марко коња кова на мрак на зајсонце; голем обуш клава: плочи оканици, клинци стодрамници.
Агуле црвен трендафил, пушти ме дома да сјода, селото ми е далеку, патот ми има камење, момите ми се убави.
Каља Доста рано корне: Стани, стани дајљан Досто, чупиња се разиграле, гугувки се разгугале, славеи се распеале!
Завали џанам бре Мирај Лемо, од ко се дозна дека ќе умре, он ни направи до три аири: првиот аир – мостот на Чебрен, вториот аир – чешма во Дуње, третиот аир – саат во Прилеп.
Моме, жити брата, ај влезиси дома запали борина, просвети пондила; ај подај ми узда
Мајка ти те вика Ќирано, Турци на конак дојдоа, од коња лута ракија, од коња слатка вечера, од коња вино црвено, од коња мека постела, од коња моме за спање.
Стамено пиле Филдил шарено,јави се на пенџерето,да ти го вида лицето,да ти го купа сапуно,да ти и вида кркмите,да ти го купа чешељо.
Овчари гарвани, девојки гугувки; пак им се свиѓава на малите моми, бело променети, силно уплетени, цели нашиени.
Запеал ми сиви сокол на врв висока планина, на ајдушката рудина: – Чуеш ли цару, чуеш ли, Турци ти раја пленија носеле ми ја носеле,
Блазе му, арно му, кој љуби, кој мами две моми, две друшки, две први брачеди; тешко му, горко му,
Горица е зелена, водица е студена; попаси ми стадо, дома да си јодам, либе да си видам, дали болно лежи или болен гледа.
Кисколе горо цветова, кој ми те тебе допушти? – Млади ме Милан допушти до Ангелина Марина!